文章以两位记者在2026年提出的两个简单问题为切入点：为什么荷兰众议院文件中的引用不能直接点击，为什么辩论中使用的动议编号难以查找。作者借此讨论改进议会文件可用性的必要性，以及推动这类公共信息系统创新为何并不容易。
Het is 2026 en twee journalisten benaderen me met simpele vragen. Waarom kan je niet klikken op verwijzingen in Tweede Kamerstukken? En waarom kan ik de motienummers gebruikt tijdens Kamerdebatten nergens vinden?
Innovatie is zo makkelijk nog niet. Dit is geen klacht over de Tweede Kamer: ik had deze problemen ook nog niet gespot, laat staan opgelost. Hier de twee gevallen, gevolgd door wat nabeschouwing over waarom zoiets zo lang duurt.
Hyperlinks, anno 2026
Een typisch Kamerstuk ziet er nu zo uit, officieel verspreid als Word-document (!):
Op mijn site opentk.nl bouwde ik dit soort Kamerstukken al om naar een gewone webpagina, wat een stuk fijner werkt dan steeds Word-documenten moeten downloaden. Aanrader.
Maar wat ZIJN die verwijzingen “21501-32-1740” of “21 501-32, nr. 1703” eigenlijk? En waar zoek je die op dan?
Afgelopen vrijdag benaderde Jan Daalder van FTM me met een simpel verzoek, kunnen die verwijzingen niet klikbaar gemaakt worden? Op zaterdagavond was het af, en nu hebben we dit:
De leden Boomsma (JA21) en van der Plas (BBB) hebben op 9 december 2025 een motie ingediend over een vervolg van de nationale glasaalknooppuntenlijst (Kamerstuk 21501-32-1740). Dit naar aanleiding van een rapport van Wageningen Marine Research (WMR[1]) hierover dat vorig jaar naar uw Kamer is gestuurd (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1703).
En ineens kunnen we met één klik opzoeken wat er in die motie en dat rapport staan. Ik gok dat dat nalopen ineens 100 keer zo vaak gebeurt omdat het gewoon een klik is geworden. In plaats van een epische zoektocht.
En zo kunnen we weer wat makkelijker in de gaten houden wat er gebeurt in Den Haag. Duurde maar 20 jaar voor iemand op dit idee kwam en er om vroeg!
Motie 8?
Eerder vertelde Mark Beekhuis van BNR me hoe lastig het is om moties die genoemd worden in debatten ook daadwerkelijk te vinden. En er gebeurt daar ook iets heel raars. Tijdens debatten spreken ministers en kamerleden over ‘motie 8’, zoals te horen in deze video van een recent debat, waar de minister motie 8 ontraadt.
Maar, in de handelingen (het officiële verslag) staat iets heel anders, ‘De motie-Dobbe c.s. op stuk nr. 626 moet ik ontraden’.
Watskeburt? Het blijkt dat men in debatten de moties eenvoudig nummert op de volgorde waarin ze ingediend zijn. Motie 8 is de achtste motie die uitgesproken is. Maar afhankelijk van in welk kamerstukdossier de motie terechtkomt krijgt deze ook nog een ander nummer (626), en zo verschijnt het ook in het verslag:
Let op de 626 linksboven, en de 8 rechtsonder!
Het is voor mensen die het debat beluisteren of bekijken een rotklus om uit te zoeken wat ministers en kamerleden nou bedoelen als ze soebatten over motie 8. Want in het verslag komt ‘motie 8’ nooit voor, daar is iedereen ge-edit alsof ze het altijd al over ‘stuk nr. 626’ hadden!
Om dit makkelijker te maken heb ik met een beetje een hack nu ook de telling op volgorde van uitgifte opgenomen:
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Dobbe, Piri en Teunissen.
Zij krijgt nr. 626 (23432) (#8).
Als je nu het debat luistert en denkt, wat is motie 8, dan kan je ^f in het verslag doen op #8 en dan vind je een link.
Dit moet verslaggevers en overige geïnteresseerden uren en uren schelen. Toch kende ik het probleem niet, en is het pas nu opgelost, wederom “na 20 jaar”!
Innovatie is echt zo makkelijk niet
Ik verbaas me hier al heel lang over. Ik schreef in 2014 een wat langdradig verhaal over waarom de blikopener pas decennia na de uitvinding van het blik was uitgevonden. Je zou toch denken dat zoiets voor de hand ligt, maar we hebben het er collectief heel moeilijk mee.
Nou is dit geen nieuwe observatie. Science fiction auteur (en problematische vent) Isaac Asimov noteerde al “The history of human thought would make it seem that there is difficulty in thinking of an idea even when all the facts are on the table”. Hij schreef er een inzichtelijk stuk over.
In “How about some actual innovation” wond ik me hier ook over op. Hoe kan het dat sommige organisaties in 1 poging een enorme robot op Mars kunnen landen terwijl we het onwijs moeilijk vinden om, zeg, binnen 20 jaar documenten klikbaar te maken voor onze democratie.
Oh, en ook nog een verhaal over hoe je innovatie niet kunt kopen voor geld.
Ik heb de oplossingen ook allemaal niet, maar ik ben Jan Daalder en Mark Beekhuis erg dankbaar dat ze me vertelden over de problemen waar ze tegenaan liepen.
En laat ik dit stukje daar dan maar mee eindigen: als je iets ziet wat niet handig is ergens, doe toch een poging het door te geven. Er is soms een kans dat iemand er iets mee doet! Reken er vooral niet op dat iemand anders het al wel gezegd zal hebben.